قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى

166

ارشاد الزراعه ( فارسى )

روضهء ششم در بيان بذر نمودن اشجار و گل و رياحين و آنچه قلم و پياز و نهالست از گل و رياحين و غيرها به چند نوع كاشتن و به چند قاعده تربيت نمودن . و مجموع را آنچه بذر مىنمايند و آنچه بذر نموده باشند كه سبز شده و پياز كه سبز مىشود هركدام را چنانچه بتفصيل خواهد آمد به محل و موسم آب دهند كه خوب سبز مىشود و اعتماد بر آب باران ننمايند كه رياحين و بذر و اشجار و پياز را چندان فايده نمىدهد و باران خاص غله و اجناس است چنانچه دهاقين هر بارانى را تا آخر حوت بمنزله يك انبار اعتبار كرده‌اند و چون حمل شود اگر باران نيز باشد غله و اجناس را آب بايد داد كه زود درروش شوند و بعد از نوروز ، آب باران غله و اجناس را فايدهء تمام نمىدهد و دليل بر آنكه پياز و رياحين و بذر و اشجار و غيرها را هريك به محل و موسم بايد آب داد آنست كه چون لاله كوهى را در باغات كارند هر پياز كه آب خورد لاله آن كلان و سيرآب مىشود و آنكه آب نخورد لاله آن ضعيف مىنمايد و طراوت ندارد و محل نهال كاشتن اشجار در قوس است ، در فرصتى كه برگ‌ريزان مىشود و دليلش آن است كه در زمستان آب سر درخت متوجه ريشه است هرجا كارند ريشه آن روش نموده مستحكم مىشود و در گرفتن و سبز شدن آن شبهه نيست اما در ميان مردم دلو و حوت رسم شده افلاطون حكيم مىگويد كه درختى كه در خزان كارند اصول و عروق زياد مىشود درختى كه در بهار كارند ، زيادتى در فروع و اعالى آن مىشود و در وقت كاشتن درخت بايد كه قمر در محاق باشد يا تحت الارض ، چو هر درخت كه در اين وقت كاشته شود بار بيشتر آرد و بسيار بلند نشود و هر درخت كه در زيادتى نور قمر كارند يا در وقتى كه قمر فوق الارض بود آن درخت بسيار بلند شود و بار كمتر آورد .